47. Ortakëria

Abdullah ibn Jusufi na ka thënë: Na ka rrëfyer Maliku, e ky nga Vehb ibn Kejsani se Xhabir ibn Abdullahu (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) transmeton se i Dërguari i Allahut ﷺ dërgoi një ekspeditë në drejtim të bregdetit, me diku treqind burra, në krye të të cilëve e emëroi Ebu Ubejde ibn Xherrahun. U nisëm për rrugë, por, kur arritëm deri diku, na mbaruan rezervat ushqimore. Andaj, Ebu Ubejde urdhëroi të tubohen rezervat e secilit ushtar në një vend, të cilat, përafërsisht, u bënë sa dy bohçe hurma. Çdo ditë na jepte për të ngrënë pak nga pak, derisa edhe kjo rezervë u harxhua, kështu që mbetëm me nga një hurmë në ditë.
Vehb ibn Kejsani e pyeti Xhabirin:
- Po si mund t'ia dilnit vetëm me një hurmë?
- Vetëm pasi u harxhuan të tërat kuptuam sa na kryente punë një hurmë e vetme, - tha Xhabiri.
Pastaj vazhdoi: “Kur arritëm buzë detit, hasëm një balenë sa një kodrinë, nga e cila hëngri tërë ushtria për tetëmbëdhjetë net rresht. Pastaj Ebu Ubejde urdhëroi të vendosen dy eshtra të saj e nën to të kalojë një person hipur mbi deve, për të parë vallë a e zinte a jo (gjë të cilën e bënë, për t'u argëtuar e për t'u dëfryer).”

Bishr ibn Marhumi na ka thënë: Na ka treguar Hatim ibn Ismaili, e ky nga Jezid ibn Ebu Ubejdi se Seleme (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Rezervat ushqimore të një fisi u pakësuan dhe ranë në varfëri, andaj erdhën te Pejgamberi ﷺ për t'i kërkuar leje që t'i therin devetë e tyre, gjë të cilën ai ua lejoi. E takuan Omerin dhe i treguan, e ai i pyeti: “Me çfarë do të jetoni pasi t'i therni devetë?” Kështu, shkoi te Pejgamberi ﷺ e i tha:
- O i Dërguari i Allahut, me çfarë do të jetojnë pasi t'i therin devetë?!
- “Thirr ndër njerëz, që t'i sjellin rezervat ushqimore që i kanë”, - i tha i Dërguari i Allahut ﷺ.
Kështu, shtruan një shtrojë në të cilën i vendosën rezervat që kishin. I Dërguari i Allahut ﷺ u ngrit, bëri dua dhe e bekoi (ushqimin e tubuar), pastaj i thirri t'i sjellin enët dhe të marrin nga ushqimi i tubuar, derisa nuk mbeti kush pa marrë. Më pas, i Dërguari i Allahut ﷺ tha: “Dëshmoj se s'ka të adhuruar të denjë përveç Allahut dhe se unë jam i Dërguari i Allahut.”

Muhamed ibn Jusufi na ka thënë: Na ka treguar Evzaiu, e këtij i ka treguar Ebu Nexhashiu se Rafi ibn Hadixhi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Pasi e falnim ikindinë me Pejgamberin ﷺ, i thernim devetë, të cilat i ndanim në dhjetë pjesë dhe, para se të perëndonte dielli, hanim mish të pjekur mirë.”

Muhamed ibn Alai na ka thënë: Na ka treguar Hamad ibn Usame, e ky nga Burejdi, e ky nga Ebu Burde se Ebu Musai (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Kur esharinjve u pakësohen rezervat ushqimore në betejë, -ose ka thënë: Kur u pakësohet ushqimi familjeve të tyre, të gjitha rezervat e mbetura i tubojnë në një rrobë e i ndajnë mes vete në mënyrë të barabartë. Prandaj, ata janë prej meje dhe unë jam prej tyre.”

Muhamed ibn Abdullah ibn Muthena na ka thënë: Më ka treguar babai im, e këtij i ka treguar Thumame ibn Abdullah ibn Enesi se Enesi tregon se Ebu Bekri (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) i dërgoi një letër që përmbante urdhrat e të Dërguarit të Allahut ﷺ rreth zekatit, ku shkruante: “Nëse pasuria e dy personave është e përzier, ata barazohen mes vete (pas nxjerrjes së zekatit).”

Ali ibn Hakem Ensariu na ka thënë: Na ka treguar Ebu Avane, e ky nga Seid ibn Mesruku, e ky nga Abaje ibn Rifaje ibn Rafi ibn Hadixhi se Rafi ibn Hadixhi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Kur ishim në Dhul Hulejfe me Pejgamberin ﷺ, njerëzit i kaploi uria, por, me të fituar prenë e luftës, fituan shumë deve e dele. Kështu, ata u ngutën, i therën bagëtitë dhe i përgatitën kusitë (për t'i zier), ndërsa Pejgamberi ﷺ ishte nga fundi i karvanit. Kur arriti (dhe i pa), Pejgamberi ﷺ urdhëroi të derdheshin kusitë, pastaj i ndau bagëtitë dhe i barazoi dhjetë dele me një deve.
Papritmas, një deve iku dhe njerëzit iu vunë pas, por nuk arrinin ta zinin dot. Atëkohë në mesin e njerëzve kishte pak kuaj, kështu që një burrë i hipi një kali dhe iu vërsul devesë, e gjuajti me një shtizë dhe e goditi.
Pejgamberi ﷺ tha: “Ndonjëherë bagëtitë egërsohen sikurse kafshët e egra. E, nëse ndodh që t'ju ikin kësisoj, atëherë veproni në këtë mënyrë (sikurse sahabiu në fjalë).”
Rafiu i tha Pejgamberit ﷺ: “Kemi frikë, - ose ka thënë: shpresojmë, - se armiku do të na sulmojë nesër, e ne nuk kemi thika (për të therur bagëtitë). Vallë, a të therim me kallam?
- “Çfarëdo që e derdh gjakun dhe përmendet emri i Allahut gjatë therjes, hajeni, përveç (nëse derdhet gjaku) me dhëmb ose thua. Po ju shpjegoj për çfarë është fjala: sa i përket dhëmbit, (ndalohet) sepse është asht, ndërsa thoi për shkak se etiopasit e përdornin në vend të thikës”, - iu përgjigj Pejgamberi ﷺ.”

Halad ibn Jahjai na ka thënë: Na ka treguar Sufjani, e këtij i ka treguar Xhebele ibn Suhejmi se Ibn Omeri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) thotë: “Pejgamberi ﷺ ka ndaluar ngrënien e dy e më shumë hurmave përnjëherësh, përveç nëse u kërkon leje të pranishmëve (që hanë nga po e njëjta enë).”

Ebu Velidi na ka thënë: Na ka treguar Shuëbe se Xhebele tregon: “Kur ishim në Medinë, na kaploi një skamje. Andaj, Ibn Zubejri na sillte hurma. Kur Ibn Omeri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) kalonte pranë nesh, na thoshte: “Pejgamberi ﷺ ka ndaluar ngrënien e dy e më shumë hurmave përnjëherësh, përveç nëse i kërkon leje vëllait të tij (që ha nga po e njëjta enë).”

Imran ibn Mejsera na ka thënë: Na ka treguar Abdulvarithi, e këtij i ka treguar Ejubi, e ky nga Nafiu se Ibn Omeri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se i Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: “Ai që e liron hisen e vet ,- ose ka thënë: pjesën e vet, - që i takon te një rob, ndërkohë posedon pasuri të mjaftueshme, pjesën tjetër ia paguan ortakut dhe robi lirohet. E, nëse nuk posedon pasuri, atëherë robi konsiderohet pjesërisht i liruar.”
Ejubi ka thënë: “Nuk e di nëse thënia: “... atëherë robi konsiderohet pjesërisht i liruar” është fjalë e Nafiut apo është pjesë e hadithit të Pejgamberit ﷺ.”

Bishr ibn Muhamedi na ka thënë: Na ka rrëfyer Abdullahu, e këtij i ka rrëfyer Seid ibn Ebu Arube, e ky nga Katadja, e ky nga Nadër ibn Enesi, e ky nga Beshir ibn Nehiku se Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Ai që e liron hisen e vet që i takon te një rob, ortakut duhet t'ia paguajë nga pasuria e vet pjesën e mbetur të vlerës së robit. E, nëse nuk posedon pasuri, vlera e robit llogaritet në bazë të pjesës së mbetur (të ortakut tjetër), pastaj prej robit kërkohet të punojë, pa e munduar tej mase (në mënyrë që ta lirojë veten plotësisht).”

Ebu Nuajmi na ka thënë: Na ka treguar Zekerija, e ky e ka dëgjuar Amirin se Numan ibn Beshiri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Ai që i respekton kufijtë e Allahut dhe ai që i shkel ata i shëmbëllejnë një populli që kanë vënë short për një anije. Njëri grup (sipas shortit) qëndroi sipër (në kuvertë), kurse tjetri poshtë (në hambar). Këta, që ishin poshtë, atyre që ishin sipër u kërkonin ujë për të pirë dhe thanë: “Sikur të shponim një vrimë në pjesën tonë, më s'do t'i bezdisnim këta sipër nesh.” Nëse ata sipër do t'i lejonin të vepronin atë që dëshironin këta, atëherë do të shkatërroheshin të gjithë, por, nëse do t'i ndalonin, do të shpëtonin të gjithë.”

Abdulaziz ibn Abdullah Amiriu Uvejsi na ka thënë: Na ka treguar Ibrahim ibn Sadi, e ky nga Salihu, e ky nga Ibn Shihabi, e këtij i ka treguar Urve se e ka pyetur Aishen; Po ashtu Lejthiu ka thënë: Më ka treguar Junusi nga Ibn Shihabi se Urve ibn Zubejri rrëfen se e ka pyetur Aishen (Allahu qoftë i kënaqur me të!) për ajetin: “Nëse keni frikë se nuk mbani drejtësi ndaj jetimeve, atëherë martohuni me ato gra që ju pëlqejnë: me dy, me tri ose me katër...” (Nisa, 3)
- O biri i motrës sime, është fjala për jetimen, e cila jeton në shtëpinë e kujdestarit të saj dhe njëherazi, me hisen e saj merr pjesë në pasurinë e tij, ndërsa atij i pëlqen pasuria dhe bukuria e saj, andaj dëshiron të martohet me të, pa qenë i drejtë në mehrin ndaj saj dhe nuk ia jep mehrin njëjtë sikurse të tjerët. Prandaj, u është ndaluar të martohen me to, përveç nëse tregohen të drejtë dhe u japin mehër aq sa u takon sipas traditës, ndërsa u është lejuar të martohen me këdo prej grave të tjera.
Urve ka thënë: “Pastaj Aishja vazhdoi: “Por, njerëzit sërish e pyetën të Dërguarin e Allahut ﷺ (rreth kësaj çështjeje), e në atë rast Allahu e zbriti ajetin: “Ata kërkojnë prej teje (o Muhamed) që t'i sqarosh lidhur me çështjet e grave. Thuaju: “Për çështjet e tyre ju sqarojnë Allahu dhe Libri që ju lexohet, si për femrat jetime, të cilave nuk u jepni dhuratën e caktuar për to, edhe pse dëshironi të martoheni me to...” (Nisa, 127) Në këtë ajet, fjalët e përmendura nga Allahu: “... dhe Libri që ju lexohet...” aludojnë në ajetin e përmendur pak më parë (ajetin e tretë të sures Nisa). Aishja vazhdon: “Ndërkaq, sa i përket fjalës së Allahut në ajetin tjetër: “... edhe pse dëshironi të martoheni me to" (Nisa, 127) aludon se, përderisa dikush prej jush shmanget nga martesa me jetimen që e ka nën përkujdesje, për shkak se ajo posedon pak pasuri dhe nuk është e bukur, atëherë ju është ndaluar që të martoheni me jetimet vetëm për hir të pasurisë dhe bukurisë së tyre, përveç nëse tregoheni të drejtë (në mehër).”

Abdullah ibn Muhamedi na ka thënë: Na ka treguar Hishami, e këtij i ka rrëfyer Mameri, e ky nga Zuhriu, e ky nga Ebu Seleme se Xhabir ibn Abdullahu (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) ka thënë: “Pejgamberi ﷺ i ka dhënë ortakut përparësi blerjeje në çdo gjë që ende nuk është ndarë. Por, nëse vendosen kufijtë dhe ndahen rrugët, nuk ka përparësi blerjeje (për ortakun).”

Musededi na ka thënë: Na ka treguar Abdulvahidi, e këtij i ka treguar Mameri, e ky nga Zuhriu, e ky nga Ebu Seleme se Xhabir ibn Abdullahu (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) ka thënë: “Pejgamberi ﷺ i ka dhënë ortakut përparësi blerjeje në çdo gjë që ende nuk është ndarë. Por, nëse vendosen kufijtë dhe ndahen rrugët, nuk ka përparësi blerjeje (për ortakun).”

2497, 2498 - Amër ibn Aliu na ka thënë: Na ka treguar Ebu Asimi, e ky nga Othman ibn Esvedi se Sulejman ibn Ebu Muslimi tregon: “Ebu Minhalin e pyeta rreth këmbimit të valutave dorë më dorë, e në atë rast ai më tha: “Unë dhe ortaku im herë këmbenim valuta dorë më dorë, herë veresie.
Kur erdhi Bera ibn Azibi (Allahu qoftë i kënaqur me të!), e pyetëm, e ai na tha: “Edhe unë me ortakun tim, Zejd ibn Erkamin, kemi vepruar kështu, por, kur e pyetëm Pejgamberin ﷺ, na tha: “Nëse kryhet aty për aty, dorë më dorë, merrini, por, nëse bëhet veresie, refuzojeni.”

2497, 2498

Musa ibn Ismaili na ka thënë: Na ka treguar Xhuvejri ibn Esma, e ky nga Nafiu se Abdullahu (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “I Dërguari i Allahut ﷺ ua dha Hajberin hebrenjve për ta punuar dhe për ta mbjellë, në këmbim të një pjese të prodhimeve që dalin prej tij.”

Kutejbe ibn Seidi na ka thënë: Na ka treguar Lejthiu, e ky nga Jezid ibn Habibi, e ky nga Ebu Hajri se Ukbe ibn Amiri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon se i Dërguari i Allahut ﷺ i dha atij disa dele për t'ua ndarë sahabëve që t'i bënin kurban. Në fund, teproi një qengj, për të cilën ai e pyeti të Dërguarin e Allahut ﷺ, e në atë rast ai i tha: “There kurban për vete.”

2501, 2502 - Esbeg ibn Feraxhi na ka thënë: Më ka rrëfyer Abdullah ibn Vehbiu, e këtij i ka rrëfyer Seidi, e ky nga Zuhre ibn Mabedi se gjyshi i tij Abdullah ibn Hishami, - i cili e ka parë Pejgamberin ﷺ, - tregon se nëna e tij, Zejnebe bint Humejdi (Allahu qoftë i kënaqur me të!), e kishte çuar tek i Dërguari i Allahut ﷺ dhe i kishte thënë:
- O i Dërguari i Allahut, le të të besatohet ky djalë.
- “Ende është i vogël”, - ia ktheu Pejgamberi ﷺ dhe ia përkëdheli kokën e bëri dua për të.
Zuhre ibn Mabedi tregon se dilte me gjyshin e vet, Abdullah ibn Hishamin, në treg për të blerë ushqim. Kur atë e takonin Ibn Omeri dhe Ibn Zubejri, i thoshin: “Bëhu ortak me ne, sepse Pejgamberi ﷺ ka bërë dua për ty (që të jesh) me bereqet.” Kështu, ai bëhej ortak me ta. Kishte raste kur në tregti fitonte një deve, përfshirë barrën e saj, dhe e dërgonte në shtëpi.

2501, 2502

Musededi na ka thënë: Na ka treguar Xhuvejri ibn Esma, e ky nga Nafiu se Ibn Omeri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Ai që e liron hisen e vet që i takon te një rob, duhet ta lirojë robin tërësisht, për sa kohë që posedon pasuri të mjaftueshme për t'ia paguar (ortakut) pjesën tjetër të vlerës së robit. Secilit prej ortakëve u jepet pjesa që u takon, ndërsa robi lihet i lirë.”

Ebu Numani na ka thënë: Na ka treguar Xherir ibn Hazimi, e ky nga Katadja, e ky nga Nadër ibn Enesi, e ky nga Beshir ibn Nehiku se Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë: “Ai që e liron hisen e vet që i takon te një rob, duhet ta lirojë robin tërësisht, për sa kohë që posedon pasuri të mjaftueshme, në të kundërtën, prej robit kërkohet të punojë, pa e munduar tej mase (në mënyrë që ta lirojë veten plotësisht).”

2505, 2506 - Ebu Numani na ka thënë: Na ka treguar Hamad ibn Zejdi, e këtij i ka rrëfyer Abdulmelik ibn Xhurejxhi, e ky nga Atai, e ky nga Xhabiri dhe Tavusi se Ibn Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Pejgamberi ﷺ dhe shokët e tij erdhën mëngjesin e ditës së katërt të dhul hixhes (në Mekë), të përgatitur vetëm për haxh, pa umre. Kur arritëm, Pejgamberi ﷺ na urdhëroi ta shndërrojmë në umre dhe të lirohemi prej ihramëve e t'u afrohemi grave tona. Atëherë filloi të përhapej një fjalë. Atai ka thënë: “Xhabiri tha: “E si të shkojmë në Mina, kur tashmë kemi pasur marrëdhënie me gratë tona?” Kur Pejgamberi ﷺ i dëgjoi këto fjalë, u ngrit për të ligjëruar dhe tha: “Kam dëgjuar se disa po thonë kështu e ashtu. Betohem në Allahun se unë jam më vepërmirë dhe më i devotshëm ndaj Allahut se ata. Sikur të mund të kthehesha mbrapa, do të veproja ndryshe: nuk do ta merrja kurbanin me vete. Sikur të mos e kisha kurbanin me vete, do të lirohesha prej ihramëve.”
Suraka ibn Malik ibn Xhushumi u ngrit dhe tha: “O i Dërguari i Allahut, kjo vlen vetëm për ne apo përgjithmonë?”
- “Jo, vlen përgjithmonë”, - ia ktheu Pejgamberi ﷺ.
Kur erdhi Ali ibn Ebu Talibi, - sipas njërit transmetues, - tha: “Kam thënë: “Po hyj në ihram siç ka hyrë i Dërguari i Allahut ﷺ.”

Ndërkaq, sipas transmetuesit tjetër, tha: “Kam thënë: “Po bëj haxh siç ka bërë i Dërguari i Allahut ﷺ.”
Kështu, Pejgamberi ﷺ e urdhëroi të qëndrojë me ihram, pastaj e futi në ortakëri në therjen e kurbaneve.”

2505, 2506

Muhamedi më ka thënë: Na ka rrëfyer Vekiu, e ky nga Sufjani, e ky nga babai i tij, e ky nga Abaje ibn Rifaje se gjyshi i tij Rafi ibn Hadixhi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Me Pejgamberin ﷺ shkuam prej Tihames në Dhul Hulejfe dhe fituam disa dele e deve. Njerëzit u ngutën (për shkak të urisë) dhe i vendosën nëpër kusi për t'i zier. Kur erdhi i Dërguari i Allahut ﷺ, i urdhëroi t'i derdhnin (kusitë), pastaj i ndau (bagëtitë) duke i barazuar dhjetë dele me një deve.
Papritmas, një deve iku. Por, atëkohë njerëzit kishin pak kuaj, kështu që një burrë iu vërsul devesë, e gjuajti me një shtizë dhe e goditi.
I Dërguari i Allahut ﷺ tha: “Ndonjëherë bagëtitë egërsohen sikurse kafshët e egra. E, nëse ndodh që t'ju ikin kësisoj, atëherë veproni në këtë mënyrë (sikurse sahabiu në fjalë).”
Rafiu i tha të Dërguarit të Allahut ﷺ: “Kemi frikë se armiku do të na sulmojë nesër, e ne nuk kemi thika (për të therur bagëtitë). Vallë, a të therim me kallam?”
- “Nëse përdor me mjeshtëri e me shpejtësi çfarëdo që e derdh gjakun dhe përmendet emri i Allahut gjatë therjes, hajeni, përveç (nëse derdhet gjaku) me dhëmb ose thua. Po ju shpjegoj për çfarë është fjala: sa i përket dhëmbit, (ndalohet) sepse është asht, ndërsa thoi për shkak se etiopasit e përdornin në vend të thikës”, - iu përgjigj Pejgamberi ﷺ.”